Ćwiczenie: przesłuchanie z metodyką STABLE-2007 — wariant 2: fasada wzorowego uczestnika

Karta jawna — do wglądu dla wszystkich uczestników. Karty argumentów stron są tajne.

Streszczenie

Nadzorowany gra wzorowego uczestnika terapii: przyznaje wyłącznie „bezpieczne” drobiazgi (impulsywność, nerwy), a ukrywa to, co naprawdę podnosi ryzyko — powrót starych znajomości i seks jako sposób na stres. Prowadzący ćwiczy weryfikację deklaracji konkretem.

Cel ćwiczenia

1. Rozpoznawanie fasady „wzorowego postępu” w wywiadzie kierowanym.
2. Weryfikacja deklaracji przykładami i źródłami zewnętrznymi.
3. Odróżnianie języka terapii („przepracowałem”) od zmiany zachowania.
4. Dokumentowanie rozbieżności deklaracje–fakty.

Czas trwania: 60–75 minut (scena 25–30 min + omówienie).

Warunki bezpieczeństwa

• Ćwiczenie jest fikcją szkoleniową — odgrywane fakty, czyny i osoby nie odnoszą się do nikogo z uczestników.
• Każdy uczestnik może w dowolnym momencie przerwać scenę hasłem „STOP-KLATKA” — na prośbę uczestnika lub prowadzącego scena zostaje zatrzymana i omówiona.
• Gramy wyłącznie słowem: bez kontaktu fizycznego, bez podnoszenia głosu ponad miarę sceny, bez improwizowanych treści drastycznych wykraczających poza kartę.
• Po zakończeniu sceny obowiązuje wyjście z roli (deroling): każdy uczestnik mówi zdanie o sobie prawdziwym (np. co dziś robił po służbie), zanim rozpocznie się omówienie.
• Treści z ćwiczenia nie są protokołowane ani oceniane służbowo — służą wyłącznie nauce.

Role

• Policjant A — osoba podejrzewana. Gra według tajnej karty. Jego jawny cel w tym wariancie: utrzymać obraz stabilnej poprawy; przyznać co najwyżej „nerwy” — nic, co podnosi ocenę ryzyka.
• Policjant B — przesłuchujący. Prowadzi rozmowę według tajnej karty. Jego jawny cel: zweryfikować deklaracje i ustalić rzeczywisty stan obszarów STABLE.
• Obserwator (opcjonalnie). Notuje wskaźniki metodyki, techniki obu stron i momenty zwrotne; nie ingeruje w scenę.

Sytuacja wyjściowa (znana obu stronom)

Wywiad kierowany STABLE-2007: Paweł K., 35 lat, rok po opuszczeniu zakładu (wyrok za czyny wobec nastoletniej córki konkubiny), pod dozorem, w trakcie terapii. Rozmowa okresowa z funkcjonariuszem prowadzącym: ocena 13 stabilnych czynników dynamicznych do aktualizacji planu nadzoru. W ćwiczeniu rozmowa toczy się o życiu codziennym — treść dawnych czynów pozostaje za zasłoną ogólników. Dodatkowo: sąsiad zgłosił, że pod blokiem P. znów bywa dawny wspólnik z akt sprawy.

Przebieg

1. Przygotowanie (5–10 min). Uczestnicy czytają kartę jawną. Policjant A i policjant B otrzymują swoje karty tajne — nie pokazują ich sobie nawzajem ani obserwatorowi przed omówieniem.
2. Aranżacja (2 min). Stół, dwa krzesła; obserwator siada z boku z listą wskaźników metodyki (może korzystać z formularza elektronicznego).
3. Scena — rozmowa (25–30 min). Policjant B prowadzi rozmowę zgodnie z zasadami przesłuchania (pouczenie o prawach — sygnalizowane skrótowo na początku sceny). Policjant A gra według swojej karty.
4. Stop i samoocena (5 min). Najpierw wypowiada się policjant B: co ustalił, jakie wskaźniki rozpoznał, jaką strategię — jego zdaniem — grał A. Potem policjant A: co próbował osiągnąć i co mu to ułatwiało lub utrudniało.
5. Feedback obserwatora (5 min). Obserwator odczytuje odnotowane wskaźniki i momenty zwrotne rozmowy.
6. Ujawnienie kart (5 min). Uczestnicy porównują karty tajne z tym, co faktycznie rozpoznali.
7. Wnioski (5 min). Odpowiedzi na pytania końcowe; zamiana ról przy powtórce.

Zasady gry

• Obie strony trzymają się realiów prawnych: bez gróźb, bez przemocy, bez obietnic bezkarności — takie zagrania obserwator odnotowuje jako faul.
• Policjant A nie może zakończyć rozmowy przed czasem inaczej, niż żądając formalnie obrońcy (to dopuszczalny ruch — kończy scenę i podlega omówieniu).
• „Wygrana” jest szkoleniowa, nie sportowa: mierzymy, ile każda strona osiągnęła ze swojej karty — a przede wszystkim, czego nauczyła się rozpoznawać.

Pytania końcowe

1. Które pozycje/wskaźniki metodyki dało się ustalić z samej rozmowy, a które wymagają dokumentów?
2. W którym momencie strategia rozmówcy była najlepiej widoczna i po czym?
3. Co przesłuchujący zrobił najskuteczniej, a co zamknęło rozmówcę?
4. Jak zmieniłaby się rozmowa, gdyby strony znały nawzajem swoje karty — i czego to uczy?
5. Po czym odróżniasz zmianę zachowania od opanowania języka terapii?