Ćwiczenie: przesłuchanie z metodyką Static-99R — wariant 1: sondowanie przed przyznaniem

Karta jawna — do wglądu dla wszystkich uczestników. Karty argumentów stron są tajne.

Streszczenie

Dorosły recydywista chce się przyznać do nowego czynu, ale najpierw sprawdza, czy współpraca zostanie odnotowana uczciwie, czy wykorzystana wyłącznie przeciw niemu. Przesłuchujący ćwiczy uczciwą ramę współpracy oraz porządkowanie faktów, które później zasilą pozycje Static-99R.

Cel ćwiczenia

1. Trening uczciwej ramy współpracy z dorosłym recydywistą.
2. Porządkowanie w rozmowie faktów biograficznych i kryminalnych pod kodowanie aktuarialne.
3. Rozpoznawanie sondowania zaufania i właściwe odpowiadanie na nie.
4. Zabezpieczanie szczegółów weryfikowalnych po przyznaniu.

Czas trwania: 60–75 minut (scena 25–30 min + omówienie).

Warunki bezpieczeństwa

• Ćwiczenie jest fikcją szkoleniową — odgrywane fakty, czyny i osoby nie odnoszą się do nikogo z uczestników.
• Każdy uczestnik może w dowolnym momencie przerwać scenę hasłem „STOP-KLATKA” — na prośbę uczestnika lub prowadzącego scena zostaje zatrzymana i omówiona.
• Gramy wyłącznie słowem: bez kontaktu fizycznego, bez podnoszenia głosu ponad miarę sceny, bez improwizowanych treści drastycznych wykraczających poza kartę.
• Po zakończeniu sceny obowiązuje wyjście z roli (deroling): każdy uczestnik mówi zdanie o sobie prawdziwym (np. co dziś robił po służbie), zanim rozpocznie się omówienie.
• Treści z ćwiczenia nie są protokołowane ani oceniane służbowo — służą wyłącznie nauce.

Role

• Policjant A — osoba podejrzewana. Gra według tajnej karty. Jego jawny cel w tym wariancie: zdecydować w trakcie rozmowy, czy przesłuchującemu można zaufać — a jeśli tak, przyznać się.
• Policjant B — przesłuchujący. Prowadzi rozmowę według tajnej karty. Jego jawny cel: ustalić jak najwięcej sprawdzalnych faktów o czynie i historii oraz rozpoznać strategię rozmówcy.
• Obserwator (opcjonalnie). Notuje wskaźniki metodyki, techniki obu stron i momenty zwrotne; nie ingeruje w scenę.

Sytuacja wyjściowa (znana obu stronom)

Przesłuchanie: Robert M., 42 lata, magazynier. Dziesięć lat temu odbył karę za napaść seksualną na obcą kobietę. Obecnie zatrzymany po zgłoszeniu napaści na kobietę w parku; monitoring pokazuje go w pobliżu, ofiara wskazała go niepewnie podczas okazania. W aktach stara sprawa i jedno skazanie za pobicie sprzed lat. Do opinii o ryzyku będzie kodowany Static-99R — rozmowa ma m.in. uporządkować historię życia i karalności.

Przebieg

1. Przygotowanie (5–10 min). Uczestnicy czytają kartę jawną. Policjant A i policjant B otrzymują swoje karty tajne — nie pokazują ich sobie nawzajem ani obserwatorowi przed omówieniem.
2. Aranżacja (2 min). Stół, dwa krzesła; obserwator siada z boku z listą wskaźników metodyki (może korzystać z formularza elektronicznego).
3. Scena — rozmowa (25–30 min). Policjant B prowadzi rozmowę zgodnie z zasadami przesłuchania (pouczenie o prawach — sygnalizowane skrótowo na początku sceny). Policjant A gra według swojej karty.
4. Stop i samoocena (5 min). Najpierw wypowiada się policjant B: co ustalił, jakie wskaźniki rozpoznał, jaką strategię — jego zdaniem — grał A. Potem policjant A: co próbował osiągnąć i co mu to ułatwiało lub utrudniało.
5. Feedback obserwatora (5 min). Obserwator odczytuje odnotowane wskaźniki i momenty zwrotne rozmowy.
6. Ujawnienie kart (5 min). Uczestnicy porównują karty tajne z tym, co faktycznie rozpoznali.
7. Wnioski (5 min). Odpowiedzi na pytania końcowe; zamiana ról przy powtórce.

Zasady gry

• Obie strony trzymają się realiów prawnych: bez gróźb, bez przemocy, bez obietnic bezkarności — takie zagrania obserwator odnotowuje jako faul.
• Policjant A nie może zakończyć rozmowy przed czasem inaczej, niż żądając formalnie obrońcy (to dopuszczalny ruch — kończy scenę i podlega omówieniu).
• „Wygrana” jest szkoleniowa, nie sportowa: mierzymy, ile każda strona osiągnęła ze swojej karty — a przede wszystkim, czego nauczyła się rozpoznawać.

Pytania końcowe

1. Które pozycje/wskaźniki metodyki dało się ustalić z samej rozmowy, a które wymagają dokumentów?
2. W którym momencie strategia rozmówcy była najlepiej widoczna i po czym?
3. Co przesłuchujący zrobił najskuteczniej, a co zamknęło rozmówcę?
4. Jak zmieniłaby się rozmowa, gdyby strony znały nawzajem swoje karty — i czego to uczy?
5. Które pozycje Static-99R dało się wstępnie zakodować po tej rozmowie?