Ćwiczenie: przesłuchanie z metodyką Static-99R — wariant 2: mylenie tropów — drobne tak, wzorzec nie

Karta jawna — do wglądu dla wszystkich uczestników. Karty argumentów stron są tajne.

Streszczenie

Dorosły podejrzany wie, że coś mu udowodnią. Strategia: przyznać się do zdarzenia „mniejszego” i jednorazowego, zaprzeczyć wzorcowi (wcześniejsze ofiary, planowanie), bo rozumie, że o jego przyszłości zdecyduje ocena ryzyka. Przesłuchujący ćwiczy rozdzielanie wątków i kotwiczenie wersji.

Cel ćwiczenia

1. Rozpoznawanie strategii minimalizacji u dorosłego sprawcy.
2. Trening kotwiczenia wersji w czasie i konfrontacji z dokumentami.
3. Rozdzielanie czynu bieżącego od wzorca historycznego (logika pozycji Static-99R).
4. Dokumentowanie rozbieżności bez eskalacji.

Czas trwania: 60–75 minut (scena 25–30 min + omówienie).

Warunki bezpieczeństwa

• Ćwiczenie jest fikcją szkoleniową — odgrywane fakty, czyny i osoby nie odnoszą się do nikogo z uczestników.
• Każdy uczestnik może w dowolnym momencie przerwać scenę hasłem „STOP-KLATKA” — na prośbę uczestnika lub prowadzącego scena zostaje zatrzymana i omówiona.
• Gramy wyłącznie słowem: bez kontaktu fizycznego, bez podnoszenia głosu ponad miarę sceny, bez improwizowanych treści drastycznych wykraczających poza kartę.
• Po zakończeniu sceny obowiązuje wyjście z roli (deroling): każdy uczestnik mówi zdanie o sobie prawdziwym (np. co dziś robił po służbie), zanim rozpocznie się omówienie.
• Treści z ćwiczenia nie są protokołowane ani oceniane służbowo — służą wyłącznie nauce.

Role

• Policjant A — osoba podejrzewana. Gra według tajnej karty. Jego jawny cel w tym wariancie: przyznać się co najwyżej do „głupiego zaczepienia” — i nie dopuścić do przypisania wzorca.
• Policjant B — przesłuchujący. Prowadzi rozmowę według tajnej karty. Jego jawny cel: ustalić pełny obraz: czyn bieżący, wcześniejsze zachowania, wiarygodną historię.
• Obserwator (opcjonalnie). Notuje wskaźniki metodyki, techniki obu stron i momenty zwrotne; nie ingeruje w scenę.

Sytuacja wyjściowa (znana obu stronom)

Przesłuchanie: Robert M., 42 lata, magazynier. Dziesięć lat temu odbył karę za napaść seksualną na obcą kobietę. Obecnie zatrzymany po zgłoszeniu napaści na kobietę w parku; monitoring pokazuje go w pobliżu, ofiara wskazała go niepewnie podczas okazania. W aktach stara sprawa i jedno skazanie za pobicie sprzed lat. Do opinii o ryzyku będzie kodowany Static-99R — rozmowa ma m.in. uporządkować historię życia i karalności. Dodatkowo: w telefonie zatrzymanego zdjęcia dwóch innych kobiet robione z ukrycia.

Przebieg

1. Przygotowanie (5–10 min). Uczestnicy czytają kartę jawną. Policjant A i policjant B otrzymują swoje karty tajne — nie pokazują ich sobie nawzajem ani obserwatorowi przed omówieniem.
2. Aranżacja (2 min). Stół, dwa krzesła; obserwator siada z boku z listą wskaźników metodyki (może korzystać z formularza elektronicznego).
3. Scena — rozmowa (25–30 min). Policjant B prowadzi rozmowę zgodnie z zasadami przesłuchania (pouczenie o prawach — sygnalizowane skrótowo na początku sceny). Policjant A gra według swojej karty.
4. Stop i samoocena (5 min). Najpierw wypowiada się policjant B: co ustalił, jakie wskaźniki rozpoznał, jaką strategię — jego zdaniem — grał A. Potem policjant A: co próbował osiągnąć i co mu to ułatwiało lub utrudniało.
5. Feedback obserwatora (5 min). Obserwator odczytuje odnotowane wskaźniki i momenty zwrotne rozmowy.
6. Ujawnienie kart (5 min). Uczestnicy porównują karty tajne z tym, co faktycznie rozpoznali.
7. Wnioski (5 min). Odpowiedzi na pytania końcowe; zamiana ról przy powtórce.

Zasady gry

• Obie strony trzymają się realiów prawnych: bez gróźb, bez przemocy, bez obietnic bezkarności — takie zagrania obserwator odnotowuje jako faul.
• Policjant A nie może zakończyć rozmowy przed czasem inaczej, niż żądając formalnie obrońcy (to dopuszczalny ruch — kończy scenę i podlega omówieniu).
• „Wygrana” jest szkoleniowa, nie sportowa: mierzymy, ile każda strona osiągnęła ze swojej karty — a przede wszystkim, czego nauczyła się rozpoznawać.

Pytania końcowe

1. Które pozycje/wskaźniki metodyki dało się ustalić z samej rozmowy, a które wymagają dokumentów?
2. W którym momencie strategia rozmówcy była najlepiej widoczna i po czym?
3. Co przesłuchujący zrobił najskuteczniej, a co zamknęło rozmówcę?
4. Jak zmieniłaby się rozmowa, gdyby strony znały nawzajem swoje karty — i czego to uczy?
5. Po czym poznałeś granicę między szczerością taktyczną a rzeczywistą?